KRİTİK ALTYAPI
Dijital dünyanın fiziksel altyapısı
Veri merkezleri; yapay zekâ modellerinden finansal sistemlere, kamu hizmetlerinden dijital iletişim ağlarına kadar kritik süreçlerin sürekliliğini sağlayan dijital altyapılardır.
01
Teknoloji
02
Enerji
03
Egemenlik
Yapay zekâ, bulut bilişim ve yüksek performanslı hesaplama
Kesintisiz güç, soğutma, verimlilik ve şebeke kapasitesi
Veri kontrolü, siber güvenlik ve stratejik bağımsızlık
Veri merkezleri artık yalnızca teknik tesisler değil, enerji, teknoloji ve egemenlik meselesidir.
KÜRESEL ÖLÇEK
Rakamlarla veri merkezleri
Dijital ekonominin fiziksel altyapısı, küresel elektrik talebinde giderek daha görünür bir paya sahip.
415 TWh
2024 yılı küresel elektrik tüketimi
%1,5
Küresel elektrik talebindeki yüksek pay
%55
BT ekipmanlarının toplam tüketimdeki payı
%30
Soğutma sistemlerinin toplam tüketimdeki payı
12.000+
Küresel veri merkezi sayısı
ENERJİ TÜKETİMİ BİLEŞİMİ (YAKLAŞIK)
BT ekipmanı
%55
Soğutma
%30
Güç altyapısı ve
diğer yükler
%15
TEKNİK ALTYAPI
Bir veri merkezini ayakta tutan dört temel sistem
Kesintisiz dijital hizmet; hesaplama, soğutma, enerji ve operasyon katmanlarının birlikte çalışmasına dayanır.
01
BT ekipmanları
Sunucular, depolama ve ağ altyapısı; veriyi işler, taşır ve saklar.
TOPLAM TÜKETİMİN YAKLAŞIK %55'İ
03
Güç altyapısı
Şebeke bağlantısı, UPS, jeneratör ve dağıtım sistemleri kesintisiz enerji sağlar.
02
Soğutma sistemleri
Hava ve sıvı soğutma, ekipmanların güvenli sıcaklık aralığıyla çalışmasını sağlar.
TOPLAM TÜKETİMİN YAKLAŞIK %30'U
04
Güvenlik ve operasyon
Fiziksel güvenlik, izleme, yangın algılama ve operasyon yönetimi sürekliliğini korur.
7/24 İZLEME VE MÜDAHALE
YEDEKLİ VE KESİNTİSİZ GÜÇ
TIER SEVİYELERİ
Kesintisiz hizmetin maliyeti
Yedeklilik ve kullanılabilirlik arttıkça, kesinti süresi azalır; altyapı ve yatırım gereksinimleri yükselir.
I
II
TIER I
%99,671
TIER II
%99,741
III
TIER III
%99,982
IV
TIER IV
%99,995
TIER III - Dengeli güvenilirlik ve yatırım
YILLIK KESİNTİ
Yaklaşık 1,6 saat
YEDEKLİLİK
KULLANIM ALANI
YATIRIM YAKLAŞIMI
N+1, eş zamanlı bakım
Kurumsal ve ticari veri merkezleri
Maliyet ve süreklilik dengesi
Tier IV, kesintiye toleransı en düşük finans, kamu ve kritik altyapı uygulamalarında tercih edilir.
ENERJİ VE SOĞUTMA
Daha fazla hesaplama, daha fazla enerji ve daha fazla ısı
Yüksek yoğunluklu yapay zekâ iş yükleri, soğutma teknolojilerini ve enerji yönetimini veri merkezi tasarımının merkezine taşıyor.
SOĞUTMA YÖNTEMLERİ
VERİMLİLİK ÇÖZÜMLERİ
01
Hava soğutma
Geleneksel iş yüklerinde yaygın ve erişilebilir çözüm.
02
Sıvı soğutma
Yüksek yoğunluklu sistemlerde ısıyı daha verimli uzaklaştırır.
03
Hibrit soğutma
Hava ve sıvı sistemlerini iş yüküne göre birlikte kullanır.
Doğrudan çip ve sıvı soğutma, yapay zekâ altyapısının artan güç yoğunluğu için kritik hale geliyor.
Yapay zekâ destekli optimizasyon
Dijital İkiz
Otomasyon
Atık ısı geri kazanımı
Yenilenebilir enerji entegrasyonu
KÜRESEL YATIRIM YARIŞI
Veri merkezi yatırımları yeni bir global rekabet alanı
Kapasite, enerji erişimi, yapay zekâ altyapısı ve dijital egemenlik hedefleri ülkelerin yatırım modellerini farklılaştırıyor.
01 / ABD
5.427 merkez
250 milyar $ yapay zekâ altyapı yatırımı
STRATEJİK YAKLAŞIM
Teknoloji ölçeği ve özel sektör yatırımları
RİSK
Şebeke kapasitesi ve soğutma talebi
02 / ÇİN
1.95 mil. + raf
28,2 milyar $' aşan yatırım hacmi
STRATEJİK YAKLAŞIM
Devlet merkezli altyapı ve dijital egemenlik.
RİSK
Enerji yoğunluğu ve bölgesel dengeleme
03 / AB
Verimlilik Odağı
Enerji ve raporlama standardı
STRATEJİK YAKLAŞIM
Sürdürülebilirlik ve düzenleme
RİSK
Enerji maliyetleri ve şebeke kısıtları
04 / HİNDİSTAN
1,5 -> 3 GW
2029 yılı kapasite hedefi
STRATEJİK YAKLAŞIM
Hızlı kapasite artışı ve dijital büyüme
RİSK
Enerji ve altyapı baskısı
05 / TÜRKİYE
250 MW -> 1 GW
2030 yapay zekâ uyumlu kapasite hedefi
STRATEJİK YAKLAŞIM
Teknoloji ölçeği ve özel sektör yatırımları
RİSK
Ölçekleme, enerji ve standartlaşma
TÜRKİYE'NİN KONUMU
Türkiye için bölgesel veri üssü olma fırsatı
Kapasite artışının enerji verimliliği, güvenlik ve yapay zekâ uyumluluğuyla birlikte planlanması, Türkiye'nin bölgesel konumu güçlendirilebilir.
MEVCUT KAPASİTE
2030 HEDEFİ
YATIRIM HEDEFİ
≈250 MW
≈ 1 GW
10 milyar $
Türkiye'nin mevcut veri merkezi altyapı kapasitesi
Yapay zekâ uyumlu
milli veri altyapısı
Veri merkezi ve yapay zekâ yatırımı
ÜÇ STRATEJİK ÖNCELİK
01 - Enerji ve şebeke planlaması
02 - Siber güvenlik ve veri egemenliği
03 - Yüksek verimli ve uyumlu altyapı
Yeni kapasitenin elektrik arzı, bağlantı altyapısı ve yenilenebilir enerji kaynaklarıyla birlikte planlanması.
Kritik verilerin güvenli, dayanıklı ve ulusal önceliklerle uyumlu altyapılarda barındırılması.
İleri soğutma, düşük PUE ve yüksek yoğunluklu hesaplama sistemlerinin ölçeklendirilmesi.
STRATEJİK İLİŞKİ
Veriyi kim barındırıyor,
enerjiyi kim sağlıyor,
altyapıyı kim kontrol ediyor?
Veri merkezlerinin stratejik değeri; işlem kapasitesi, kesintisiz enerji ve dijital egemenlik katmanlarının aynı altyapıda birleşmesinden doğar.
Çipler | Bulut |
Yapay Zekâ |
İşlem Kapasitesi
TEKNOLOJİ
Elektrik Arzı |
Şebeke Kapasitesi |
Soğutma | Sürdürülebilirlik
ENERJİ
EGEMENLİK
Veri Yerelleştirme | Stratejik Özerklik | Siber Güvenlik
Veri merkezleri artık yalnızca teknik tesiler değil; enerji, teknoloji ve egemenlik meselesidir.
ÜÇ PERSPEKTİF
Veri merkezlerine üç farklı bakış
Aynı altyapı; güvenlik, iş birliği ve ekonomik güç ilişkileri açısından farklı anlamlar taşır.
01
REALİZM
02
LİBERALİZM
03
MARKSİZM
Dijital güç, güvenlik ve egemenlik
Veri merkezleri, devletlerin kritik veriyi ve işlem kapasitesini kontrol etmesini sağlayan stratejik varlıklardır. Altyapının konumu ve güvenliği, ulusal güç ve bağımsızlıkla doğrudan ilişkilidir.
GÜÇ | GÜVENLİK | STRATEJİK ÖZERKLİK
İş birliği, karşılıklı bağımlılık ve dijital ticaret
Bulut hizmetleri ve sınır ötesi veri akışları ülkeleri ve şirketleri birbirine bağlar. Ortak standartlar ve uluslararası iş birliği, dijital ekonominin güvenli biçimde büyümesini destekler.
İŞ BİRLİĞİ | STANDARTLAR | DİJİTAL TİCARET
Veri mülkiyeti, sermaye yoğunlaşması ve dijital eşitsizlik
Veri ve hesaplama kapasitesinin az sayıda büyük şirketin elinde toplanması ekonomik gücü yoğunlaştırır. Altyapıya erişimdeki farklılıklar, ülkeler ve toplumlar arasındaki dijital eşitsizliği derinleştirebilir.
MÜLKİYET | SERMAYE | EŞİTSİZLİK
RAPORU HAZIRLAYANLAR
Ortak çalışma ve araştırma süreci
EDİDER gönüllü çalışma programı kapsamında hazırlanmıştır.
